Jeszcze kilkadziesiąt lat temu sprawa była prosta: po pogrzebie szło się do domu, rodzina znosiła jedzenie, sąsiedzi przynosili ciasta, a wszyscy siedzieli razem przy stole – często przez wiele godzin. Nie było listy gości, rezerwacji ani menu. Była kuchnia, było wspólne milczenie i rozmowa, która zaczynała się sama.
Dziś coraz częściej to wygląda inaczej.
Skąd pochodzi słowo „stypa”?
Stypa to słowo stare i jednoznaczne, pochodzi ze średniowiecznej łaciny (stips, czyli datek, ofiara) i od wieków oznaczało posiłek po pogrzebie. Tradycja ma korzenie jeszcze przedchrześcijańskie. Uczta po śmierci miała nakarmić żałobników, ale też symbolicznie pożegnać zmarłego. Z czasem przybrała formę chrześcijańską i dołączyła do niej modlitwa. Przez wieki stypa odbywała się wyłącznie w domu rodziny. To był gest: przyjąć ludzi u siebie, nakarmić ich własnoręcznie przygotowanym jedzeniem, pokazać, że rodzina radzi sobie mimo straty.
Co zmieniło się i dlaczego?
Odpowiedź jest prozaiczna: zmieniło się życie. Rodziny stały się mniejsze i bardziej rozproszone, mieszkania mniejsze. Liczba uczestników pogrzebu bywa większa niż kiedykolwiek, bo docierają na nie znajomi z całego kraju. Gotowanie dla czterdziestu osób w dniu pogrzebu to logistyczny wysiłek, na który większość rodzin, wyczerpana emocjonalnie i często fizycznie, po prostu nie ma siły. Do tego doszła zmiana samego stosunku do żałoby. Coraz więcej rodzin chce, żeby konsolacja była spokojnym, godnym spotkaniem, a nie organizacyjnym chaosem.
Konsolacja – nowa nazwa czy nowa jakość?
Słowo „konsolacja” (z łac. consolatio – pocieszenie) weszło do użycia wraz z rozwojem profesjonalnych usług pogrzebowych. Pozornie jest to synonim stypy i oznacza poczęstunek po pogrzebie, jednak dla niektórych osób niesie trochę inne znaczenie. To spotkanie, którego celem jest przede wszystkim wsparcie, obecność, rozmowa. Mniej ceremonii, więcej bliskości.
W praktyce różnica często sprowadza się do miejsca. Stypa w domu, konsolacja w lokalu, taki skrót myślowy zaczął funkcjonować w świadomości społecznej, choć granica jest płynna.
We Wrocławiu coraz więcej rodzin decyduje się na organizację konsolacji poza domem. Dedykowane miejsca, takie jak Kawiarnia Archon na wrocławskim Sępolnie, oferują przygotowanie całości: od ustalenia menu, przez aranżację sali, po oprawę florystyczną. Bez stresu logistycznego, bez konieczności wracania do pustego domu zaraz po pogrzebie.
Tradycja się nie kończy – zmienia formę
Wspólny posiłek po pożegnaniu ma sens niezależnie od tego, gdzie się odbywa. Badania psychologów zajmujących się żałobą potwierdzają to, co intuicyjnie wiemy od pokoleń: rytuał jedzenia razem po stracie pomaga. Daje czas na oddech, na kontakt, na pierwsze przepracowanie tego, co się stało.
Więcej informacji na temat organizacji konsolacji we Wrocławiu znajdą państwo na stronie https://kawiarniearchon.pl/konsolacje-stypy/.